Chủ đề dư luận
Văn hóa
Hoạt động
Gia đình Châu Mạ nặng lòng với văn hóa truyền thống
15-7-2019
Tôi biết gia đình nghệ nhân dân gian Ka Bào ( ấp 4, xã Tà Lài, huyện Tân Phú) đã lâu. Ở địa phương, gia đình bà được mọi người yêu mến, kính trọng không chỉ vì những hiểu biết sâu rộng về văn hóa đồng bào Mạ mà còn vì sự nhiệt huyết trong việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy những di sản văn hóa đó.
Nặng lòng với… di sản

Nghệ nhân Ka Bào là một trong những nghệ nhân đầu tiên của tỉnh được phong danh hiệu Nghệ nhân dân gian. Dù đã bước vào tuổi 89 - cái tuổi “xưa nay hiếm” nhưng nghệ nhân Ka Bào vẫn khoẻ, cái sắc, cái thần vẫn “chưa chịu phai” theo thời gian và đặc biệt trí nhớ của bà vẫn còn minh mẫn. Khi nói về âm nhạc dân gian của người Mạ, nhất là những bài sử thi bà vẫn rành mạch. Bà Ka Bào cho rằng, hát phải từ trong ruột mà tuôn ra.

t12_150719_3.jpg
Từ trái qua nhạc sĩ Trần Viết Bính, Ka Hương, nghệ nhân dân gian Ka Bào trên ngôi nhà sàn còn lưu giữ vốn quý của người Mạ ở ấp 4, xã Tà Lài (Ảnh: TVB)

Với nghệ nhân Ka Bào, hát và kể lại câu chuyện dân gian hay dạy con cháu cách dệt thổ cẩm như là một “nhu cầu tự thân”, như muốn chia sớt, trao truyền tình yêu mãnh liệt với di sản văn hóa của dân tộc mình. Nhắc tới danh hiệu nghệ nhân được trao tặng từ hơn 10 năm trước, bà Ka Bào rất xúc động. Danh hiệu này là minh chứng rõ nét nhất cho cả một đời bà dành cho văn hóa dân gian.

Nối gót mẹ, bà Ka Rỉn cũng dành phần lớn thời gian cho nghề dệt thổ cẩm. Trong căn nhà sàn cột gỗ, mái lá của bà Ká Rỉn luôn có vài ba bộ khung dệt thổ cẩm cá nhân. Và một góc nhỏ trên hông nhà sàn, rất nhiều sản phẩm hàng lưu niệm như: khăn tay, áo, túi xách, ví, mủ nón, ché rượu cần… được trưng bày. Các sản phẩm màu sắc sặc sỡ, trông rất bắt mắt nhằm phục vụ khách du lịch khi tham quan khu vực Vườn quốc gia Cát Tiên.

Theo bà Ka Rỉn, trong ấp 4, xã Tà Lài có nhiều phụ nữ biết dệt thổ cẩm nhưng lành nghề và có thể truyền dạy cho thế hệ trẻ thì không nhiều. Và chỉ có những thợ dệt kinh nghiệm mới có thể sáng tạo ra nhiều loại hoa văn và thực hiện được những hoa văn tinh tế, phức tạp, mang tầm nghệ thuật cho thổ cẩm.

Tay vừa thoăn thoắt giới thiệu sản phẩm thổ cẩm cho khách xem, Ka Thị Hương - con gái bà Ka Rỉn vừa tự hào kể cho chúng tôi nghe câu chuyện về bà, về cha mẹ mình, về văn hóa, lịch sử của người Mạ mà gia đình đã và đang gìn giữ. Ka Hương cho biết, từ nhỏ cô đã theo bà và mẹ vào khu trung tâm của Vườn quốc gia Cát Tiên bán hàng lưu niệm. 10 năm trở lại đây, khi lượng khách đến Vườn càng đông, nhu cầu tìm hiểu văn hóa các dân tộc thiểu số càng cao, Ka Hương đã đứng ra thành lập các nhóm múa, thường xuyên biểu diễn trong các lễ hội, các chương trình giao lưu phục vụ khách du lịch tại Nhà dài Tà Lài và Vườn quốc gia Cát Tiên.

Không chỉ am hiểu văn hóa dân tộc, hát hay, múa dẻo và biết ngoại ngữ, Ka Hương còn rất mê làm du lịch cộng đồng. Ka Hương cho biết, cô đang ấp ủ các “dự án” đầu tư làng nghề truyền thống, xây dựng thương hiệu ẩm thực, văn hóa đặc trưng của đồng bào Mạ nói riêng, cộng đồng các dân tộc nói chung… để làm sao giữ cho được nét văn hóa dân tộc và đem lại thu nhập trực tiếp cho người dân. Từ đó góp phần gìn giữ, phát huy hồn cốt của dân tộc.

Canh cánh nỗi niềm…

Khi nói về lĩnh vực văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số, ông K’Hoài - chồng bà Ka Rỉn cho biết, ông rất tự hào về truyền thống gia đình. Bản thân ông trước đây cũng là hướng dẫn viên cho Vườn quốc gia Cát Tiên. Mỗi lần theo tour, ông thường giới thiệu văn hóa dân tộc mình đến với du khách, nhất là khách quốc tế. Hiện tại, ở Tân Phú gia đình ông là gia đình duy nhất có truyền thống lưu giữ và phát huy các giá trị văn hóa từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Tuy nhiên, gìn giữ văn hóa của người Mạ đã khó, nó là cả một quá trình nhưng phát huy được nét văn hóa độc đáo đó trong đời sống hiện đại lại càng khó hơn. Ông K’ Hoài bày tỏ: “Mỗi khi nói về văn hóa truyền thống, trong suy nghĩ của tôi bao giờ cũng canh cánh một nỗi niềm về sự tồn vong của các loại hình nghệ thuật (cồng chiêng, múa hát dân gian…), nghề truyền thống (dệt thổ cẩm, đan lát), ẩm thực (cơm lam, rượu cần). Nó rất kén người kế nhiệm, bởi lâu nay người trẻ ít quan tâm. Tôi chỉ hy vọng, bằng những hoạt động thiết thực của gia đình mình, sẽ lan tỏa những giá trị văn hóa của người Mạ đến với mọi người”.

Trên hành trình bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, những đóng góp bền bỉ của gia đình bà Ka Bào, vợ chồng bà Ka Rỉn, ông K’Hoài... đã và đang được ghi nhận. Người dân ấp 4, xã Tà Lài gọi gia đình họ là “gia đình của các nghệ nhân” có lẽ cũng vì những lý do ấy.

L. Na
BÌNH LUẬN
Ý kiến của bạn
Tin bài khác cùng chuyên mục
  • 22/08/2019 9:18:42 CH
    Từ ngày 20 đến 30-8, Sở VH-TTDL tổ chức đợt tập huấn (22 buổi) về nghiệp vụ công tác gia đình và phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” (TDÐKXDÐSVH) năm...
  • 20/08/2019 10:05:30 CH
    Kỷ niệm 50 năm Ngày mất của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1969 - 2019), 50 năm thực hiện Di chúc của Người, Sở VH-TTDL phối hợp với Trung tâm Văn miếu Trấn Biên tổ chức triển lãm...
  • 20/08/2019 10:06:10 CH
    Tối nay 21-8, vào lúc 20 giờ 15, Đài tiếng nói Việt Nam phối hợp với các tỉnh, thành tổ chức cầu truyền hình, phát thanh trực tiếp với chủ đề “Muôn vàn tình thương yêu” n...
Bạn có thường xuyên đọc báo Lao động Đồng Nai không?
  • Náo nức Xuân về
  • Chúc mừng Năm mới Đinh Dậu. Chúc Báo Lao Động Đồng Nai đạt nhiều thành công mới.
    Trần Hoàng Thanh (24/01/2017 5:28:48 CH)
  • Vui Xuân cùng công nhân lao động
  • Rất vui khi người công nhân lao động được quan tâm về vật chất lẫn tinh thần khi xuân về, Tết đến.
    Nguyễn Trọng Đài (24/01/2017 5:24:14 CH)
  • Lưu giữ nghề thổ cẩm Châu Mạ
  • Nghề dệt thổ cẩm truyền thống cần duy trì và phát triển, nhưng điều này cũng thật khó đấy!
    Nguyễn Hoàng Lộc (24/01/2017 5:13:34 CH)
  • Náo nức Xuân về
  • Năm mới chúc mọi điều tốt lành đến với mọi nhà. Chúc Báo Lao động Đồng Nai ngày càng khởi sắc với nhiều tin, bài có giá trị.
    Nguyễn Minh Trúc (24/01/2017 5:07:05 CH)