Chủ đề dư luận
Văn hóa
Hoạt động
Tạo sức sống cho đờn ca tài tử
17-7-2019
Ðưa đờn ca tài tử (ÐCTT) Nam bộ thấm sâu vào đời sống cộng đồng và thu hút khán giả, đào tạo đội ngũ kế cận là điều quan trọng để bảo tồn và phát huy giá trị của loại hình di sản văn hóa phi vật thể này.
Thấm sâu vào đời sống

ÐCTT ngày nay được phổ biến rộng rãi trong đời sống của người dân và trở thành một nét văn hóa độc đáo của Ðồng Nai nói riêng và vùng đất Nam bộ nói chung. Trong Ðề án bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật ÐCTT Nam bộ trên địa bàn tỉnh Ðồng Nai đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, trên địa bàn tỉnh đã có nhiều hoạt động cũng như các chương trình cụ thể nhằm đưa ÐCTT thấm sâu vào đời sống nhân dân.

t12_170719_1.jpg
Các nghệ nhân, tài tử trong câu lạc bộ ĐCTT tỉnh Đồng Nai trình diễn tại xã Thạnh Phú, huyện Vĩnh Cửu

Theo các tài tử, biểu diễn ÐCTT như “nghề” làm dâu trăm họ, rất khó hát các bài bản tổ và cũng kén người nghe. Vì thế có người khen và cũng không ít người chê. Tài tử Minh Nguyệt (câu lạc bộ ÐCTT huyện Long Thành) trăn trở: “Muốn biểu diễn thành công ÐCTT, người nghệ sĩ phải “rút ruột” mình ra để hát, để kéo người nghe về phía mình. Người nghệ sĩ ngoài việc học kiến thức, kỹ năng thì cần có cái tâm, phải biết trau chuốt và thổi hồn vào các bài bản thì mới mong “thấm” vào lòng người. Tôi thấy hiện nay giới trẻ không mấy hào hứng với ÐCTT, cũng rất lo đến một lúc nào đó bộ môn này không còn sức hấp dẫn trong lòng công chúng”.

Cùng với hoạt động tổ chức trình diễn ÐCTT, mở cuộc thi sáng tác các bài bản tài tử thì trong các liên hoan, hội diễn nghệ thuật quần chúng, đặc biệt là liên hoan ấp khu phố văn hóa đã khuyến khích đưa vào chương trình các tiết mục ÐCTT. Ðó là những tác phẩm ca ngợi Bác Hồ kính yêu, tình yêu quê hương, thiên nhiên, con người mới, tiềm năng, thế mạnh của tỉnh hay những khởi sắc trong xây dựng nông thôn mới, phê phán những thói hư, tật xấu, hủ tục lạc hậu đang còn tồn tại trong đời sống xã hội…Nhờ vậy, tạo thành phong trào đàn và hát nhạc tài tử từ tỉnh đến cơ sở, làm cho các bài bản gần gũi hơn và trở thành mạch nguồn của đời sống cộng đồng.

Theo Giám đốc Trung tâm Văn hóa - điện ảnh tỉnh Tôn Thị Thanh Tình, ngoài các hoạt động biểu diễn, tập huấn… hiện trung tâm đang tập hợp sáng tác xuất sắc từ cuộc thi sáng tác những bài bản tài tử (mở rộng) của các tác giả trong và ngoài tỉnh để thực hiện đĩa CD đưa về cơ sở. “Việc sáng tác lời mới cũng có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy ÐCTT mà Ðồng Nai đã và đang thực hiện. Những bài bản tài tử hay, có ý nghĩa thực tiễn như “báu vật” nhân văn cần được tư liệu hóa để trao truyền cho thế hệ mai sau”, bà Tình chia sẻ.

Cần chú trọng công tác đào tạo

Nghệ nhân Phạm Lơ, người dành nhiều tâm huyết với ÐCTT cho rằng, việc bảo tồn và phát huy vốn quý ấy vẫn được đặt ra, tuy nhiên, vấn đề này càng cấp bách hơn trong giai đoạn hiện nay. “Cần chú trọng đến công tác đào tạo, quảng bá ÐCTT qua việc truyền dạy và xuất bản nhiều hơn tài liệu, băng đĩa, giới thiệu về ÐCTT Nam bộ. Ðồng thời tổ chức tập huấn, bồi dưỡng giáo viên dạy nhạc của các trường về kiến thức truyền dạy ÐCTT với sự cộng tác của các nhà nghiên cứu, nghệ nhân. Bên cạnh đó, các chương trình về ÐCTT cũng cần được phát sóng nhiều hơn… Từ chỗ biết ÐCTT qua giới thiệu, qua giọng ca, tiếng đàn, dần dần người nghe hiểu được cái hay, cái đẹp và sẽ yêu thích”, nghệ nhân Phạm Lơ nhấn mạnh.

Tại các câu lạc bộ ÐCTT trên địa bàn tỉnh, tuy có tổ chức truyền dạy (theo lối truyền khẩu) cho những người yêu thích bộ môn tài tử nhưng xét cho cùng nó vẫn chưa được đầu tư một cách bài bản. Bởi vậy, đưa ÐCTT vào giảng dạy trong trường học, nhất là ở trường nghệ thuật là một giải pháp hữu hiệu, có tính khả thi cao. Không chỉ đơn thuần là dạy ÐCTT mà còn giúp học sinh nhận ra những giá trị nhân văn to lớn ẩn chứa trong nội dung từng bài bản tài tử. Từ đó, giúp các em biết trân trọng, yêu quý di sản, định hướng thị hiếu âm nhạc. Ðồng thời có niềm đam mê với âm nhạc dân tộc, có khả năng thực hành biểu diễn, cảm thụ nghệ thuật đặc trưng của vùng đất Nam bộ.

Theo nhạc sĩ Nguyễn Bòn (huyện Cẩm Mỹ), việc đào tạo ÐCTT cho thế hệ trẻ còn cần chú trọng ở khâu sáng tác các bản tài tử mới sao cho phù hợp với xã hội hiện đại nhưng giữ trọn được hồn cốt nghệ thuật. Nhiều bản tài tử được truyền dạy qua nhiều thế hệ nay đã xưa cũ về nội dung. Con người, cảnh vật, đời sống… hôm nay đã khác xưa. Ðiều đó đòi hỏi ÐCTT cũng phải đổi thay để phù hợp với đề tài, cách nghĩ, cách thưởng thức của công chúng. Nhạc sĩ Nguyễn Bòn cho hay: “Cần xây dựng được đội ngũ tác giả viết lời mới qua việc phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng những cây bút trẻ. Bên cạnh đó, cần khuyến khích hơn nữa các văn nghệ sĩ tham gia viết lời mới, bài bản mới cho ÐCTT ở Ðồng Nai”.

Có thể nói, việc giữ gìn bản sắc văn hóa Nam bộ trong đó có ÐCTT là cần thiết. Nhưng làm sao để ÐCTT vẫn giữ được nguyên giá trị và không bị lai tạp hay vì các mục đích khác là điều đáng được quan tâm. Nghệ nhân Phạm Lơ nói rằng, hiện nay chúng ta có đủ điều kiện tốt để gìn giữ và phát huy nó, nếu những người có trách nhiệm đối với ÐCTT Nam bộ cùng chung sức. Ðể sau này thế hệ con cháu không phải đi tìm lại những giá trị của ÐCTT đã mất, để loại hình nghệ thuật này không ngừng phát triển và góp phần làm phong phú nền nghệ thuật Việt Nam.

L. Na
BÌNH LUẬN
Ý kiến của bạn
Tin bài khác cùng chuyên mục
  • 22/08/2019 9:18:42 CH
    Từ ngày 20 đến 30-8, Sở VH-TTDL tổ chức đợt tập huấn (22 buổi) về nghiệp vụ công tác gia đình và phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” (TDÐKXDÐSVH) năm...
  • 20/08/2019 10:05:30 CH
    Kỷ niệm 50 năm Ngày mất của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1969 - 2019), 50 năm thực hiện Di chúc của Người, Sở VH-TTDL phối hợp với Trung tâm Văn miếu Trấn Biên tổ chức triển lãm...
  • 20/08/2019 10:06:10 CH
    Tối nay 21-8, vào lúc 20 giờ 15, Đài tiếng nói Việt Nam phối hợp với các tỉnh, thành tổ chức cầu truyền hình, phát thanh trực tiếp với chủ đề “Muôn vàn tình thương yêu” n...
Bạn có thường xuyên đọc báo Lao động Đồng Nai không?
  • Náo nức Xuân về
  • Chúc mừng Năm mới Đinh Dậu. Chúc Báo Lao Động Đồng Nai đạt nhiều thành công mới.
    Trần Hoàng Thanh (24/01/2017 5:28:48 CH)
  • Vui Xuân cùng công nhân lao động
  • Rất vui khi người công nhân lao động được quan tâm về vật chất lẫn tinh thần khi xuân về, Tết đến.
    Nguyễn Trọng Đài (24/01/2017 5:24:14 CH)
  • Lưu giữ nghề thổ cẩm Châu Mạ
  • Nghề dệt thổ cẩm truyền thống cần duy trì và phát triển, nhưng điều này cũng thật khó đấy!
    Nguyễn Hoàng Lộc (24/01/2017 5:13:34 CH)
  • Náo nức Xuân về
  • Năm mới chúc mọi điều tốt lành đến với mọi nhà. Chúc Báo Lao động Đồng Nai ngày càng khởi sắc với nhiều tin, bài có giá trị.
    Nguyễn Minh Trúc (24/01/2017 5:07:05 CH)