Chủ đề dư luận
Kinh tế
Thị trường
Thị trường thức ăn chăn nuôi: Nhiều bất cập
21-1-2019
Phụ thuộc nguồn nguyên liệu nhập khẩu, có quá nhiều khâu trung gian trước khi đến tay người chăn nuôi… Đó là những bất cập trong khâu sản xuất và tiêu thụ thức ăn chăn nuôi (TĂCN) khiến giá thành sản xuất ngành chăn nuôi của nước ta luôn ở mức cao. Không những vậy, thị trường TĂCN hiện còn ghi nhận sự “áp đảo” của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) khi chiếm phần lớn thị phần và ưu thế trong việc định giá và tăng giá.
“Sân chơi” riêng của doanh nghiệp FDI

Đồng Nai là địa phương có ngành chăn nuôi phát triển nhất cả nước với tổng đàn heo đứng đầu cả nước cùng tổng đàn gà đứng ở vị trí thứ 2. Do đó, Đồng Nai cũng là địa bàn được nhiều doanh nghiệp sản xuất TĂCN lựa chọn đầu tư, kinh doanh. Hầu hết các tập đoàn sản xuất TĂCN lớn của thế giới như: C.P. (Thái Lan), Cargill (Mỹ), CJ (Hàn Quốc), De Heus (Hà Lan), Haid (Singapore), Emivest (Malaysia)... đều đã có mặt tại Đồng Nai. Theo Sở Nông nghiệp - phát triển nông thôn, toàn tỉnh hiện có 40 doanh nghiệp sản xuất TĂCN, trong đó có 21 doanh nghiệp FDI, tức chiếm hơn một nửa số lượng doanh nghiệp sản xuất mặt hàng này. “Đồng Nai là thủ phủ chăn nuôi nên các doanh nghiệp chú trọng lựa chọn để xây dựng nhà máy. TĂCN được sản xuất tại Đồng Nai không chỉ cung cấp trong tỉnh mà còn cung cấp cho rất nhiều các tỉnh thành khác”, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi - thú y Trần Văn Quang cho biết.

Cùng với việc có mặt của hàng loạt “ông lớn” về sản xuất, thị phần TĂCN trên địa bàn tỉnh cũng ghi nhận sự thắng thế của các doanh nghiệp FDI, thấy rõ nhất qua con số thống kê về sản lượng tăng nhanh hằng năm. Năm 2015, sản lượng TĂCN sản xuất trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 2,5 triệu tấn, trong đó sản lượng của các doanh nghiệp FDI chiếm khoảng 70%. Tuy nhiên, đến năm 2018, sản lượng TĂCN của khối FDI đã chiếm 87% trong tổng số 4,3 triệu tấn sản phẩm này được sản xuất trên địa bàn tỉnh.

6.jpg
Thị trường thức ăn chăn nuôi đang chứng kiến sự áp đảo của các doanh nghiệp FDI

Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai Nguyễn Trí Công cho rằng, với tiềm lực tài chính dồi dào, có sự hỗ trợ từ công ty mẹ, cùng nhiều năm kinh nghiệm, nên các doanh nghiệp TĂCN thuộc khối FDI có chiến lựợc rất bài bản trong việc chiếm lĩnh thị trường. Họ sớm hình thành các chuỗi liên kết khép kín, trong đó việc bán TĂCN chỉ là một khâu trong cả công đoạn. Do đó, việc nắm thị trường của các doanh nghiệp này rất vững. “Không chỉ bán thức ăn, các doanh nghiệp FDI còn sẵn sàng hỗ trợ người nuôi về kỹ thuật chăn nuôi, do đó họ nhanh chóng chiếm được thị phần”, ông Công nhấn mạnh.

Việc các doanh nghiệp FDI phát triển nhanh trong lĩnh vực sản xuất TĂCN đã mang đến một số lợi ích cho người chăn nuôi. Đặc biệt, nhờ các công thức chế biến được nghiên cứu kỹ đã giúp vật nuôi tăng trưởng tốt, nâng cao năng suất. Tuy nhiên, điều này cũng dấy lên lo ngại về việc các doanh nghiệp FDI sẽ nắm quyền định giá cũng như tăng giá mặt hàng TĂCN.

Thực tế cho thấy, giá TĂCN trên địa bàn tỉnh thường dao động theo hướng “tăng nhanh nhưng giảm chậm”. Đơn cử như thời điểm tháng 5-2018, khi giá heo bắt đầu tăng trở lại sau hơn 1 năm rớt thê thảm thì giá TĂCN trên thị trường cũng ngay lập tức được điều chỉnh tăng. Chỉ trong khoảng 2 tháng, từ tháng 5 đến tháng 7-2018, giá TĂCN đã được các doanh nghiệp điều chỉnh tăng thêm 6 lần, với mức tăng khoảng 30.000 đồng/bao loại 25kg. Trong khi đó, vào thời điểm giữa năm 2017, khi giá heo “lao dốc”, người chăn nuôi thua lỗ thì giá sản phẩm này vẫn “đứng yên”. Thời điểm đó, để giúp người chăn nuôi giảm bớt khó khăn, ngành Nông nghiệp Đồng Nai đã phải kêu gọi các doanh nghiệp sản xuất TĂCN thực hiện giảm giá để “chia sẻ” khó khăn với người chăn nuôi. Đáp lại, chỉ có một số ít doanh nghiệp giảm giá và mức giảm cũng rất khiêm tốn chỉ khoảng 200 đồng/kg.

Giá “chát” đến tay người nuôi

Không chỉ phần lớn thị phần TĂCN nằm trong tay doanh nghiệp ngoại mà nguồn nguyên liệu sản xuất mặt hàng này hiện cũng phụ thuộc rất lớn vào nhập ngoại. Năm 2018, theo ghi nhận chi phí nhập khẩu nguyên liệu sản xuất thức ăn gia súc, gia cầm trên địa bàn tỉnh là hơn 775 triệu USD, tăng gần 34% so với cùng kỳ năm ngoái. Việc phụ thuộc nguồn nguyên liệu nhập ngoại khiến giá thành TĂCN trong nước thường bị “dội” lên so với các nước trong khu vực. Cộng với đó, do chuỗi phân phối TĂCN có quá nhiều tầng, nấc trung gian khiến giá sản phẩm khi đến tay người chăn nuôi thường tăng rất cao. Điều này khiến giá thành sản xuất của ngành chăn nuôi trong nước cũng tăng cao do TĂCN chiếm từ 70% - 75% giá thành sản xuất.

Phó chủ tịch Hiệp hội TĂCN Việt Nam Phạm Đức Bình cho rằng, hiện giá TĂCN phụ thuộc hoàn toàn vào các loại nguyên liệu trên thế giới. Do vậy, giá các loại sản phẩm TĂCN ở trong nước luôn theo giá thế giới. Cũng do quá phụ thuộc vào nhập ngoại nên hiện cách phân phối nội địa ở Việt Nam đang bộc lộ không ít bất cập, phân phối qua nhiều tầng nấc, dẫn đến người chăn nuôi phải mua giá cao. “Bất cập hiện nay của thị trường TĂCN là do người nông dân không đủ năng lực tài chính, chăn nuôi nhỏ lẻ, dẫn đến không thể mua thẳng thức ăn từ nhà máy mà phải mua qua hệ thống đại lý. Trong khi, đại lý phải có lời ít nhất một bao (loại 25kg) khoảng 10.000 đồng, tương đương khoảng 5% giá bán sản phẩm”, ông Bình cho biết.

Tuy nhiên, theo ông Bình, thực tế lợi nhuận của các đại lý TĂCN cũng không quá cao vì họ phải chịu lãi suất khi “bán nợ” cho nông dân. Theo đó, nông dân mua nợ TĂCN, sau khoảng 3 - 4 tháng khi bán vật nuôi mới thanh toán tiền cho các đại lý. Nhiều trường hợp rủi ro, vật nuôi bị chết người nuôi không có tiền trả thì đại lý cũng phải chấp nhận giãn nợ cho nông dân. “Các hộ nuôi nhỏ lẻ thường nuôi theo kiểu mua nợ thức ăn đến khi bán sản phẩm mới trả. Do đó, chỉ có thể mua qua đại lý với giá cao nhưng được nợ. Đại lý bán thì phần tăng giá chủ yếu tính vào lãi suất cho vay nợ thức ăn”, ông Bình cho biết thêm.

Theo ông Bình, về lâu dài quan trọng nhất đối với doanh nghiệp và người chăn nuôi trong nước là hoạt động theo chuỗi. Doanh nghiệp sản xuất TĂCN phải làm giống, tổ chức nuôi gia công, thậm chí giết mổ, chế biến mới tồn tại được. “Hiện, nhiều công ty sản xuất TĂCN trong nước không đủ tầm nhìn, tư duy, nguồn vốn và chiến lược nên bị đóng cửa là điều khó tránh khỏi, còn người chăn nuôi nhỏ lẻ cũng khó đứng vững được. Chúng ta phải thay đổi tư duy, đừng nghĩ chăn nuôi chỉ cạnh tranh nội địa mà phải cạnh tranh ở tầm khu vực và toàn cầu. Phải đặt vấn đề như vậy mới phát triển”, ông Bình chia sẻ.

Quỳnh Nhi
BÌNH LUẬN
Ý kiến của bạn
Tin bài khác cùng chuyên mục
  • 23/04/2019 10:12:18 CH
    Bà con chăn nuôi dê tại huyện Xuân Lộc phấn khởi cho hay, do hút hàng nên giá dê thương phẩm đang tăng cao kỷ lục trong vòng 5 năm trở lại đây.
  • 21/04/2019 9:18:59 CH
    Theo Trạm kiểm dịch động vật Ông Đồn (nằm trên QL 1A, thuộc huyện Xuân Lộc), trong 1 tuần qua, lượng heo vận chuyển từ các tỉnh miền Bắc vào các tỉnh miền Nam tăng mạnh. ...
  • 16/04/2019 10:15:27 CH
    Theo Sở Công thương, trong 3 tháng đầu năm 2019, kim ngạch xuất khẩu gỗ và các sản phẩm từ gỗ trên địa bàn tỉnh ước đạt 317,8 triệu USD. Riêng trong tháng 3 vừa qua, kim ...
Bạn có thường xuyên đọc báo Lao động Đồng Nai không?
  • Náo nức Xuân về
  • Chúc mừng Năm mới Đinh Dậu. Chúc Báo Lao Động Đồng Nai đạt nhiều thành công mới.
    Trần Hoàng Thanh (24/01/2017 5:28:48 CH)
  • Vui Xuân cùng công nhân lao động
  • Rất vui khi người công nhân lao động được quan tâm về vật chất lẫn tinh thần khi xuân về, Tết đến.
    Nguyễn Trọng Đài (24/01/2017 5:24:14 CH)
  • Lưu giữ nghề thổ cẩm Châu Mạ
  • Nghề dệt thổ cẩm truyền thống cần duy trì và phát triển, nhưng điều này cũng thật khó đấy!
    Nguyễn Hoàng Lộc (24/01/2017 5:13:34 CH)
  • Náo nức Xuân về
  • Năm mới chúc mọi điều tốt lành đến với mọi nhà. Chúc Báo Lao động Đồng Nai ngày càng khởi sắc với nhiều tin, bài có giá trị.
    Nguyễn Minh Trúc (24/01/2017 5:07:05 CH)